Binlerce yıllık yangınla mücadele yöntemi “Keçi Planı” geri döndü

Avrupa’nın Akdeniz kıyılarında yaz aylarında felaket boyutlarına ulaşan orman yangınlarıyla mücadelede, binlerce yıllık geleneksel bir yöntem yeniden gündeme geldi: keçilerle doğal temizlik. İspanya’nın Katalonya bölgesinde başlatılan “keçi planı” Türkiye dahil birçok ülkede yeniden tartışılmaya başlandı

300 Keçilik Sürü Yangınlara Karşı Görevde Avrupa Birliği’nin desteklediği pilot projede, Katalonya'nın Mataro kentinde yaklaşık 300 keçilik sürü, orman altındaki kuru otları, dikenli ve yanıcı bitki örtüsünü temizleyerek yangın riskini azaltıyor. Bu sayede yangınların başlamasına neden olan materyaller doğal yollarla ortadan kaldırılıyor. Uzmanlara göre keçiler, yoğun ormanlık alanlarda gezerek, kolay alev alabilecek bitki örtüsünü tüketiyor. Bu da hem yangının çıkmasını önlüyor hem de olası bir yangının yayılma hızını ciddi şekilde düşürüyor.

Eski Yöntem, Yeni Çözüm Aslında bu yöntem çok eskiye dayanıyor. Geleneksel göçebe hayvancılık sistemlerinde de keçiler benzer amaçlarla doğaya salınıyordu. Ancak modern tarım ve kentleşmenin etkisiyle terk edilen bu uygulama, günümüzde yeniden ilgi görüyor. ABD’nin California eyaletinde yangın riski yüksek bölgelerde keçilerle ot temizliği yapılırken, Portekiz’de nesli tükenmekte olan Garrano atları bu görev için kullanılıyor. Kanada’da ise inekler devreye giriyor.

Türkiye’de de Gündemde Türkiye'de son yıllarda artan orman yangınları, benzer uygulamaları gündeme taşıdı. Türkiye Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Merkez Birliği (TÜDKİYEB) Genel Başkanı Nihat Çelik, küçükbaş hayvanların kuru ot ve yabani bitkileri tüketerek yangın riskini azalttığını vurguladı. Çelik, planlı otlatmanın yaygınlaştırılması gerektiğini belirtti. Hayvan yetiştiricileri de desteklenirse hem orman yangınlarıyla mücadelede etkili olunabileceği hem de kırsalda sürdürülebilir geçim modellerinin teşvik edilebileceği görüşünde.

Yangın Sayısı Düşüşte Katalonya’daki proje, somut sonuçlarıyla dikkat çekiyor. 2024 yazında bölgede hem kuraklık hem sıcaklık rekorları kırılmasına rağmen, keçi projesi sayesinde orman yangını sayısında ciddi bir azalma yaşandı.

Doğayla Uyumlu, Sürdürülebilir Bir Model Projeyi yürüten çobanlardan Francesc Teixido keçilerle çalışmayı bir yaşam tercihi olarak tanımlarken, müzik kariyerini bırakıp keçiciliğe başlayan Pedro Alba da “Bu yöntem sadece doğayı korumakla kalmıyor, aynı zamanda bizi doğayla yeniden bağlantıya geçiriyor” diyor. Keçi sütünden yapılan peynirler de bölgedeki yerel üreticiler için ayrı bir gelir kapısı oluşturuyor.

Bürokrasi En Büyük Engel Her ne kadar yöntem etkili ve çevreci olsa da uygulamada bazı zorluklar da var. Alba’ya göre bürokratik işlemler hala en büyük engel: “Kaliteli sütümüz var ama resmi işlemler en zor kısmı”

Keçilerle Doğal Yangın Önleme Sistemi Yangınlarla mücadelede sadece yüksek teknolojiye değil, doğanın kendi dengesiyle uyumlu kadim yöntemlere de ihtiyaç duyuluyor. Keçilerle gerçekleştirilen bu doğal temizlik, hem çevre dostu hem de sürdürülebilir bir yangınla mücadele modeli olarak yeniden değer kazanıyor.