Türk Edebiyatı'nın Anadolu'dan yükselen sesi

Tokatlı Şair, Öğretmen, Müfettiş, Mahmut Cahit Külebi

1917 yılında Tokat'ta doğmuştur. Halk şiiri ve çağdaş şiiri birleştirerek yeni bir şiir kültürü oluşturan şairdir. Şiirlerinde genellikle yurt ve insan sevgisini konu edinmiştir. Mahmut Cahit Külebi'nin takma adı ise Nazmi Cahit'tir. Mahmut Cahit Külebi aslen Erzurumludur. 1917 yılında Dünya'ya gelen Mahmut Cahit Külebi Tokat'ta doğmuş ve gençliğinin önemli bir kısmı burada geçmiştir. Soyadı kanunundan sonra ailesinin tercih ettiği soyad Erencan olmuştur.

Külebi soyadını ise daha sonra kendi tescil ettirdi. Eğitimini Tokat'ın Zile ilçesinde başladı. İlkokul ve Ortaokulu burada tamamlamış oldu. Daha sonra lise eğitimine devam etmek için Sivas'a gitti. Sivas'da Sivas lisesinden mezun oldu. Üniversite eğitimi için de İstanbul'a gelen Mahmut Cahit Külebi, İstanbul'da yer alan İstanbul yüksek öğretmen okulundan mezun oldu. Burada Türk Dili ve Edebiyatı bölümünü bitirdi. İstanbul'da öğretmen okulunda eğitim süresince Reşit Rahmetli Arat onun parlak zekasından etkiledi. Onu dil eğitimi için Almanya ve Fransa'ya göndererek dil eğitimini almasını sağladı. Mahmut Cahit Külebi Antalya lisesinde stajyer olarak öğretmenlik yapmıştır. Ardından sırasıyla Ankara Devlet Konservatuarı ve Ankara Gazi lisesinde Edebiyat öğretmenliği yaptı. Eğitimdeki başarıları nedeniyle Milli Eğitim müfettişi terfisi almıştır. Öğretmen okulunda iken şiir yazmaya burada başlamıştır. Okul müdürünün şiir yazarken ona kızacağını düşündüğünden dolayı ilk kez Külebi adını burada kendisine vermiştir. Okulda iken ünlü şair Ahmet Hamdi Tanpınar'dan ders almıştır.

Hayatı boyunca pek çok şiir yazmış, yazmış olduğu şiirleri toplam 21 dile çevrilmiştir. Bu şekilde Dünya'da da en sevilen şiirlere imza atmıştır. Cahit Külebi İsviçre'de kültür ataşesi olarak atanmıştır. Burada bir müddet müfettişlik görevini de yapmıştır. Türk Dil Kurumu'nda da çalışmış ve bu kurumun genel yazmanlığına kadar yükselmeyi başarmıştır. 20 Haziran 1997 tarihinde yaşamını yitiren Mahmut Cahit Külebi'yi saygı ile anıyoruz.

Cahit Külebi’nin Eserleri:

ŞİİR: Adamın Biri (1946) Rüzgâr (1949) Atatürk Kurtuluş Savaşında (1952) Yeşeren Otlar (1955) Süt (1965) Şiirler (1969) Türk Mavisi (1973) Sıkıntı ve Umut (1977) Yangın (1980) Bütün Şiirleri (1982) Güz Türküleri (1991) Bütün Şiirleri (1997)
ANI: İçi Sevda Dolu Yolculuk 1986
DÜZ YAZI: Şiir Her Zaman 1985
ÖDÜLLERİ: 1955 Türk Dil Kurumu Edebiyat Ödülü Yeşeren Otlar ile, 1981 Yeditepe Şiir Armağanı Yangın ile

HİKÂYE

Senin dudakların pembe
Ellerin beyaz,
Al tut ellerimi bebek
Tut biraz!

Benim doğduğum köylerde
Ceviz ağaçları yoktu,
Ben bu yüzden serinliğe hasretim
Okşa biraz!

Benim doğduğum köylerde
Buğday tarlaları yoktu,
Dağıt saçlarını bebek
Savur biraz!

Benim doğduğum köyleri
Akşamları eşkıyalar basardı.
Ben bu yüzden yalnızlığı hiç sevmem
Konuş biraz!

Benim doğduğum köylerde
Kuzey rüzgârları eserdi,
Ve bu yüzden dudaklarım çatlaktır
Öp biraz!

Sen Türkiye gibi aydınlık ve güzelsin!
Benim doğduğum köyler de güzeldi,
Sen de anlat doğduğun yerleri,
Anlat biraz!

İSTANBUL

Kamyonlar kavun taşır ve ben
Boyuna onu düşünürdüm,
Kamyonlar kavun taşır ve ben
Boyuna onu düşünürdüm,
Niksar’da evimizdeyken
Küçük bir serçe kadar hürdüm.

Sonra âlem değişiverdi
Ayrı su, ayrı hava, ayrı toprak.
Sonra âlem değişiverdi
Ayrı su, ayrı hava, ayrı toprak.
Mevsimler ne çabuk geçiverdi
Unutmak, unutmak, unutmak.

Anladım bu şehir başkadır
Herkes beni aldattı gitti,
Anladım bu şehir başkadır
Herkes beni aldattı gitti,
Yine kamyonlar kavun taşır
Fakat içimde şarkı bitti.

SİVAS YOLLARINDA

Sıvas yollarında geceleri
Katar katar kağnılar gider
Tekerleri meşeden.
Ağız dil vermeyen köylüler
Odun mu, tuz mu, hasta mı götürürler?
Ağır ağır kağnılar gider
Sıvas yollarında geceleri.

Ne, yıldızlar kaynaşır gökyüzünde,
Ne, sevdayla dolar taşar gönüller,
Bir rüzgâr eser ki bıçak gibi
El ayak şişer.
Sıvas yollarında geceleri
Ağır ağır kağnılar gider.

Kamyonlar gelir geçer, kamyonlar gider
Toz duman içinde,
Şavkı vurur yollara,
Arabalar dağılır şoförler söver,
Sıvas yollarında geceleri
Katar katar kağnılar gider.

Haber: M. Halil PAZARLI